Hoşgeldiniz  

Irak’ta halk sokaktan çekilmiyor

admin | 21 Ocak 2020 | Dünya, Tüm Manşetler A- A+

KAYNAK: ORTADOĞU NEWS – MEHMET ÇAKMAKÇI

Irak'ta halk sokaktan çekilmiyor


Irak’ta ülke genelini sarmış yolsuzluk ve işsizliği protesto amacıyla ülkenin orta ve güney kesimlerinde 1 Ekim’de başlayan protesto gösterilerinde yüzlerce kişi hayatını kaybetti. Göstercilerin ilk günkü taleplerine ‘Gösterilerde aktivistleri öldürenlerin yargılanması talebi’ de eklendi.

Başkent Bağdat başta olmak üzere Necef, Kerbela, Vasıt ve Nasıriye gibi merkezlerde 1 Ekim’den bu yana sokaklardan çekilmeyen Iraklılar ile güvenlik güçleri sık sık karşı karşıya geliyor. Hükümet göstericilere şiddet uygulamakta tereddüt etmezken, Iraklılar da sokaktan çekilmiyor.

Yaşanan müdahalelerde şimdiye kadar kaç kişinin hayatını kaybettiğine dair resmi bir açıklama yapılmazken Irak’ta yarı resmi İnsan Hakları Komisyonu, 28 Aralık’ta yayınladığı raporda hükümet karşıtı protestoların başladığı 1 Ekim’den bu yana en az 490 kişinin öldürüldüğünü, 22 bin kişinin yaralandığını duyurdu. 

Irak istikrara kavuşamadı

Irak Anayasası, ABD liderliğindeki müttefiklerin ülkeyi 2003 yılında işgalinin ardından Irak Anayasası yazıldı ve 1 yıl sonra seçime gidildi. Ülkedeki siyasi yapı bir türlü istikrara kavuşamayınca ülkenin sosyal ve ekonomik durumu, gündelik hayatıda doğrudan olumsuz etkiledi. 

Irak’ta geçen yıl Mayıs ayında yapılan seçimlerin ardından aylarca hükümet kurulamamış; yaz aylarında “temiz su eksikliğinin, elektrik kesintilerinin, işsizliğin ve yolsuzlukların” protesto edildiği gösteriler yine ülkenin güneyindeki Basra şehrinde büyümüştü. İki hükümet binası da ateşe verilmişti.

1 Ekim 2019

Tarihler 1 Ekim’i gösterdiğinde Twitter’da “Haklarım için protesto ediyorum” etiketiyle paylaşılan mesajlar büyüdü. Büyük çoğunluğu herhangi bir parti ya da liderle bağlantıları olmayan gençler ülkenin güney ve orta kesimlerinde sokağa çıktı. Ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 75’inin 35 yaşın altında olduğu Irak’ta genç işsizlik oranı da gösterilere katılım oranını arttırdı. 

Protestolara mola verildi

1 Ekim’de başlayan gösterilere ilk önce 6 Ekim’de Erbain törenleri nedeniyle ara verilirken, ilk dalga gösterilerde 157 gösterici hayatını kaybetti, binlerce kişi de yaralandı. 25 Ekim’de yeniden alevlenen gösterilerin ikinci dalgası ise Bağdat, Basra, Babil, Divaniye, Zikar, Meysan, Müsenna, Kerbela ve Necef vilayetlerinde yoğunlaştı.


Halen devam eden gösterilerde İran karşıtlığının önceki gösterilere göre daha yüksek sesli bir hal aldığı dikkati çekiyor. Nitekim göstericiler, birçok şehirde İran’a yakınlığıyla bilinen Şii milis grubu Haşdi Şabi’ye bağlı siyasi partilerin ve milis gruplarının binalarını ateşe verdi.


İnsan Hakları İzleme Örgütüne (HRW) göre, Irak’ta hükümetin verdiği sözlere rağmen güvenlik güçleri, protestoculara orantısız güç kullanıyor. İran destekli Şii milis gruplarının keskin nişancılar aracılığıyla göstericilere ateş ettiği iddia ediliyor.

Protestoların arkasında kim var?

Bu sorunun yanıtı ‘işsizlik’ ve ‘yolsuzluk’ olarak değerlendirmek mümkün. Çünkü ülkedeki göstericilerin büyük çoğunluğunun herhangi parti veya liderle ilişkileri bulunmuyor. Gösterilerin yoğunlukla Şii bölgelerde olması dikkat çekerken, sadece bazı bölgelerde Sünni gençlerin protestolarda yer aldığı biliniyor.

Irak Öğretmenler Birliği, Iraklı Sanatçılar Sendikası, Irak İşçi Sendikaları Konfederasyonu da gösterilere destek veren sendikalar arasında yer alıyor.


Hükümet açıklamaları 

Hükümet yetkilileri protestolar sırasında çok sayıda söz verdi. Bunların başında ise Cumhurbaşkanı Berham Salih’in yeni seçim yasası ve seçim komiserliği üyelerinin değiştirilmesi için çalışmalar yapılacapı açıklaması oldu.

Başbakan Abdülmehdi ise gösterilerin ilk günlerinde “üniversite mezunlarına iş sözü” verdi. Abdülmehdi ayrıca Petrol Bakanlığı başta olmak üzere diğer devlet kurumları ile bazı yabancı firmalara, çalışanların en az yüzde 50’sinin Iraklı olması için kota koyulması emrini verdi. 

Irak’ta Şii nüfus üzerinde etkili din adamı Ayetullah Ali Sistani, hükümete gösterilere orantısız cevap vermemesi yönünde çağrıda bulunarak, hükümetin kamu hizmetlerini geliştirmesi, işsizlere istihdam yaratması, yolsuzlukla mücadele etmesi ve sorumluları cezaevine göndermesi gerektiğini söyledi.


Hükümetten reform sinyali

Irak parlamentosu gösteriler devam ederken bir dizi karar aldı. Parlamento, Anayasa değişikliği taslağı hazırlayacak bir komisyon kurulmasını kararlaştırdı. Komisyonun hazırlayacağı taslağın 4 ay içinde parlamentoya sunulması bekleniyor. Irak parlamentosu, vilayet, ilçe ve nahiye meclislerinin lağvedilmesine oy çokluğuyla karar verdi. Kentlerdeki idari ve mali işleri yürütme sorumluluğu valilerde olacak. Valiler de Irak parlamentosunca denetlenecek.

Ayrıca Irak parlamentosu, cumhurbaşkanı, başbakan, meclis başkanı, milletvekilleri ve tüm üst düzey devlet yetkililerine sağlanan maaş dışı ödenek ve ayrıcalıkların iptaline de karar verdi.

Orantısız güç sokağı kızdırdı

Bir taraftan reform açıklamaları yapan hükümet öte yandan göstericilere yönelik orantısız güç kullanması sokağın öfkesini her geçen gün arttırıyor. Göstericilerin ilk taleplerinin yanına bir de ölümlere sebep olanların yargılanması talebi eklendi.

Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

EN SON HABERLER

© diyarbakıremek tüm hakları saklıdır